Surprise bouwen maken

Leg het cadeau in de doos en doe het deksel erop. Past het, dan ben je binnen anderhalf uur klaar. Past het niet? Pak dan een grotere doos, want een bouwsteen is nu eenmaal een rechthoek en daar kun je niets aan bijbouwen.

Knip de drie wc-rollen doormidden, zodat je zes ringen van ongeveer vijf centimeter hoog overhoudt. Meet ze even na met de liniaal. Eén nop die een centimeter hoger is dan de rest valt op, ook al kan niemand aanwijzen waarom het scheef staat.

Wil je dat het meer op een echte steen lijkt? Knip de rollen dan in drieën in plaats van in tweeën. Je noppen zijn dan ruim drie centimeter hoog, en aan twee rollen heb je genoeg.

Maak van elke ring een echte nop. Zet de ring op een stuk karton, trek er met potlood omheen en teken er een centimeter ruimer omheen. Knip dat grotere rondje uit, knip in de rand kleine inkepingen tot aan de potloodlijn en vouw die lipjes om. Zo plak je zijkant tegen zijkant in plaats van op het dunne randje van de rol, en dat houdt wel.

Zonder dat dekseltje kijk je in zes gaten en dan blijft het een doos met rollen erop.

Meet het deksel op en teken zes kruisjes: twee rijen van drie, netjes verdeeld, met overal evenveel ruimte tot de rand. Dit is vijf minuten werk en het is het verschil tussen een bouwsteen en een doos met rollen die er ongeveer op staan.

Plak de zes noppen op de kruisjes. Knip ook aan de onderkant van elke ring vier inkepingen van een centimeter en vouw die lipjes naar buiten, net als bij de dekseltjes: een rol op zijn kant plakt anders bijna nergens aan vast. Doe eerst alle zes wat lijm en zet ze pas daarna neer, dan kun je nog schuiven.

Leg er een boek op tot het droog is, maar niet te zwaar, want dan drukken de rollen plat.

Verf of beplak alles in één felle kleur. Rood, geel of felblauw werken het beste, want dat zijn de kleuren waar iedereen bij denkt aan bouwstenen. Vergeet de zijkanten van de noppen niet, ook het stukje dat tussen twee noppen in wegkruipt: daar kijk je juist tegenaan als de steen op tafel staat.

Schrijf met de stift op de zijkant een naam, of op elke nop een letter, zodat er samen een woord ontstaat. Doe daarna het cadeau in de doos en het deksel erop. Plak het deksel niet vast, want dan moet de ander gaan scheuren in je mooiste werk.

Zet de doos over het cadeau heen. Hij moet er makkelijk overheen kunnen, met nog een paar centimeter ruimte rondom, want straks staan er op de bouwplaat vier dopjes binnen de rand van de doos. Past het, dan is dit de goede doos.

Maak de onderkant open. Zet de doos op zijn kop, zodat de dichte bodem de bovenkant wordt: daar komen de noppen. De flappen die nu onderaan zitten vouw je naar binnen en plak je tegen de binnenkant van de wanden. Zo is de doos open, net als een echte steen, en wordt de rand dubbel en stevig.

Teken de noppen uit. Verdeel de bovenkant met potlood en liniaal in acht gelijke vakken: één lijn in de lengte door het midden en drie lijnen dwars, zodat je twee rijen van vier vakken krijgt. Trek in elk vak de twee diagonalen. Waar die elkaar kruisen, komt het midden van een nop.

Maak de bekertjes op maat. Een omgekeerd bekertje is al bijna een nop: de bodem is het dichte dekseltje. Leg een stapel boeken van ongeveer vier centimeter hoog op tafel, leg er een potlood op met de punt over de rand, en draai het bekertje rond tegen die punt aan. Zo krijg je in een paar tellen een lijn die overal even hoog zit. Doe dat bij alle acht en knip ze op de lijn af.

Knip daarna in de afgeknipte rand van elk bekertje zes inkepingen van een centimeter en vouw de lipjes naar buiten. Op die lipjes plak je de nop straks vast, want op het dunne randje alleen houdt geen lijm het.

Plak de acht noppen op de kruisjes, met de lipjes plat op de doos. Alleslijm werkt, maar dan moet je elk bekertje een minuut vasthouden. Een volwassene met een lijmpistool is in vijf minuten klaar. Laat alleslijm daarna een half uur drogen voor je verdergaat.

Beplak de steen en de noppen in één felle kleur. Kartonnen bekertjes hebben een glad laagje waar verf slecht op pakt, dus papier werkt hier beter: een strook om de zijkant van elke nop en een rondje erop. Plak ook een strook over de lipjes heen, dan zie je niet hoe de nop vastzit.

Maak de bouwplaat. Beplak het grote stuk karton met groen papier en zet de steen erop, in het midden. Trek met potlood rondom de buitenkant van de steen en haal hem weer weg. Plak nu in elke hoek een dopje, net binnen de lijn, op ongeveer een centimeter afstand: zo dik is de dubbele rand van de doos.

Zet de steen terug. Hij valt nu precies om de vier dopjes heen en kan niet meer wegschuiven, zoals een echte steen op een plaat klikt. De overige dopjes plak je in nette rijen op het stuk plaat dat nog vrij is, als losse noppen.

Begin bij de voet. Leg het cadeau in de schoenendoos en doe het deksel erop. Dat wordt het onderstuk van de kraan, en daar zit dus het echte cadeau in. Wat er straks aan het touwtje hangt is een klein extraatje.

Leg er een dik boek of een grote steen naast, in dezelfde doos. Dat is het belangrijkste gewicht van de hele kraan: niet het contragewicht boven, maar dit onderin. Een lichte voet kiepert vroeg of laat om, hoe netjes je de rest ook bouwt.

Zet de mast op de voet. Plak de lange smalle doos rechtop in het midden van het deksel, met veel plakband en met vier driehoekjes karton als steunen aan de onderkant. Die driehoekjes zijn niet optioneel. Een mast zonder steunen zakt scheef zodra de giek erop komt.

Maak de giek. Vouw een strook karton in de lengte dubbel, zodat hij stevig wordt, en plak hem dicht. Veertig centimeter is een mooie lengte: langer ziet er indrukwekkend uit, maar zakt door en steekt zo ver buiten de voet dat de kraan wiebelt.

Plak hem bovenop de mast, met vijfentwintig centimeter naar voren en vijftien naar achteren. Zet er ook aan de bovenkant een paar reepjes karton overheen als hoekje, want alleen lijm tussen twee platte vlakken houdt dit niet.

Zet een masttop op de giek. Vouw een strookje karton van ongeveer twaalf centimeter tot een driehoekje of een kokertje en plak dat rechtop op de giek, precies boven de mast. Span dan een touwtje van de top naar het voorste eind van de giek en een tweede naar het achterste eind, en knoop ze strak.

Dit is het onderdeel dat de kraan laat werken. Zonder die twee touwtjes hangt de hele last aan het lijmvlak tussen giek en mast, en dat knikt door bij het eerste pakje. Met de touwtjes trekt de last aan het touw in plaats van aan de lijm, en dat is precies wat een echte torenkraan ook doet.

Zet het contragewicht op het korte eind van de giek. Vul het kleine doosje met stenen of muntjes, plak het dicht en plak het helemaal achteraan vast, met plakband eromheen.

Nu de test, en doe die met het pakje er al aan. Het achterste eind is korter dan het voorste, dus het contragewicht moet ongeveer twee keer zo zwaar zijn als wat er vooraan hangt. Blijft de giek waterpas, dan klopt het. Zakt hij naar voren? Doe er dan een muntje bij. Zakt hij naar achteren? Haal er een uit.

Maak de kabel. Prik een gaatje in het voorste eind van de giek, steek het touw erdoor en knoop het aan de bovenkant vast om een stukje rietje of een lucifer, anders trekt de knoop op den duur door het karton. Buig de paperclip open tot een haak en knoop die aan het andere eind.

Wat eraan hangt moet licht blijven, een pakje van een ons of minder. De kabel zit vast, dus de kraan houdt iets omhoog maar hijst niet. Wil je de hoogte toch kunnen veranderen? Wikkel het touw dan een paar keer om de giek in plaats van het vast te knopen.

Verf of beplak alles geel. Zet er met de zwarte stift streepjes op langs de randen van de giek, dan lijkt het op waarschuwingsstrepen. Teken op de mast een ruitpatroon van kruisende lijnen, dat maakt van een gladde doos ineens een vakwerkmast.

Hang een klein pakje aan de haak, of een briefje waarop staat dat het echte cadeau in de voet zit. Schrijf op de zijkant van de voet een bedrijfsnaam met de naam van degene die de surprise krijgt erin, gevolgd door het woord bouw.